Ankara’nın tarihi, orta sınıfın entelektüel meraklarına hitap eden biletli “butik etkinliklerin” nesnesi hâline getirilmemelidir. Bu kent, kamusal ve “açık erişimli” bir mirastır.
Tarih anlatılmak içindir. Bu açık. Ankara da anlatılacak çok şeye sahip bir kenttir. Kurtuluş Savaşı’ndan Cumhuriyet’in kuruluşuna, oradan bugüne uzanan süreçte Ankara, yalnızca bir başkent değil, bir siyasal tahayyülün ve bir toplumsal iddianın mekânıdır. 1980’lere kadar sanatın ve edebiyatın da önemli merkezlerinden biri olmuş, bugün hâlâ siyasetin kalbi olmayı sürdürmektedir. Ankara’nın mimarisi, çok boyutlu bir kentleşme ve kalkınmanın hikâyesini anlatırken şehir yapısı, bulvarları, caddeleri ve sokakları da ulusal ve uluslararası pek çok değerli edebiyatçının ayak izlerini taşır. Tarihi bilmek ve bu bilgiyi yaygınlaştırmak elbette önemlidir ancak son zamanlarda ortaya çıkan “biletli” etkinliklerin, bu amaca ve Ankara’nın tarihî ve duygusal anlamına yararı değil, zararı olduğunu da görmek gerekir.
Ankara, bir “kamu” kentidir
Çünkü Ankara, kuruluş felsefesi itibarıyla bir “kamu” kentidir. Jansen Planı’ndan Gençlik Parkı’na, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin taş binalarından Meclis koridorlarına kadar bu şehir, yeni bir toplum idealinin mekâna dökülmüş hâlidir. Kamusal olanın, herkes için olanın mekânıdır. Hâl böyleyken, kentin hafızasının “özel tanıtımlar” aracılığıyla orta sınıfın kültürel ve entelektüel tüketimine sunulması, Ankara’nın ruhuyla açık bir çelişki yaratmaktadır. Bilginin ve kamusal alanın pazarlama nesnesine dönüştürülmesi, bu kentin temsil ettiği değerlerle de örtüşmemektedir.
Tarih tüketime açılmasın
Ankara’nın ve Ankara anlatılarının, orta sınıfın “butik etkinlik” beklentilerine feda edilmesi ciddi bir sorundur. Ankara’nın tarihini, edebiyatını ve sosyolojisini, giriş ücreti ödenen özel mekânlarda sınırlı bir kitleye “anlatı malzemesi” olarak sunmak, sahip olunması gereken kamusal sorumlulukla bağdaşmamaktadır. Bilgi (ve Ankara), biletli bir etkinliğin fonuna yerleştirildiğinde ya da “exclusive” bir organizasyonun parçası hâline geldiğinde kamusal niteliğini yitirir ve satın alınabilir bir hizmete dönüşür. Üstelik bu pratik, Ankara anlatılırken sıkça anılan isimlerin ve hatıraların ruhuyla da uyuşmamaktadır.
Metalaştırma
Elbette, araştırmacının, yazarın veya rehberin emeğinin bir karşılığı olmalıdır. Ancak “para kazanmak için kenti metalaştırmak” bambaşka bir girişimdir. Kent, yaşanmışlıklarıyla, acılarıyla ve sevinçleriyle birlikte “müşteri profiline” göre paketlenen bir ürüne indirgenemez. Ankara’nın bu şekilde ele alınması, sahip olduğu toplumsal belleği de aşındırmaktadır.
Seni yakından sevmek…
Sonuç olarak Ankara, biletli etkinliklerin arkasına hapsedilecek bir dekor ya da orta sınıfların entelektüel heyecanını ücretlendirilecek bir nesne değildir. O, yaşayan ve herkesin eşit biçimde erişebilmesi gereken ortak bir hafızadır. Ankara’yı sevmek, anlamak ve anlatmak onu ranta dönüştürmekle değil, kamusal kimliğine sahip çıkmakla mümkündür. Bırakalım bu kentin sokakları, caddeleri ve hikâyeleri, parası olanın satın aldığı bir ayrıcalık değil, merak eden her yurttaşın ulaşabildiği ortak bir değer olarak kalsın.
